“Sauna ve Wellness Yatırımları Asya’da Hızla Büyüyor”

“Sauna ve Wellness Yatırımları Asya’da Hızla Büyüyor”

Finlandiya’daki üç milyon saunadan yola çıkarak geleneksel sauna kültürünü dünyaya tanıtmayı amaçlayan Uluslararası Sauna Birliği (ISA), küresel pazarın dinamiklerini şekillendiriyor. Uluslararası Sauna Birliği (ISA) Başkanı Risto Elomaa, enerji verimliliği, sürdürülebilir malzeme kullanımı, dijitalleşme ve Türkiye pazarının potansiyeli üzerine çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Elomaa, “Kızılötesi kabinler sauna değildir” diyerek sektördeki kavram karmaşasına da açıklık getirdi.

Uluslararası Sauna Birliği (ISA), farklı ülkelerdeki sauna kültürü, üreticileri ve profesyonellerini ortak bir çatı altında buluşturmayı hedefliyor. ISA’nın bugün yürüttüğü temel faaliyet alanları nelerdir? Küresel ölçekte sauna kültürünün yaygınlaştırılması açısından vizyon ve misyonunuzu nasıl tanımlıyorsunuz?

Uluslararası Sauna Birliği olarak ana odak noktamız Amerika Birleşik Devletleri.  Şu sıralar özellikle ABD’de ciddi bir sauna trendi var. Ancak saunanın doğru kullanımı noktasında ciddi eğitim gerekiyor. Amerika’daki saunaların pek çoğu ne yazık ki yetersiz durumda. Bu noktada doğru bir eğitimle mevcut seviye yükseltilebilir. Çalışmalarımıza, New York’ta ISA (Uluslararası Sauna Birliği) üyelerinden Therme US tarafından organize edilen “Culture of Bathing” adlı etkinlikle başlıyoruz.

Şubat ayında bu etkinlik için Brooklyn’de inşa edilen iyi bir buharlı sauna (löyly) ile sauna dünyasına örnek olmaya çalışıyoruz. Bu kapsamda 15-23 Şubat tarihleri ​​arasında internet üzerinden sauna tasarımı hakkında Ulusal Sauna Haftası düzenleyeceğiz. Öte yandan Japonya, Çin ve Güney Kore’de yaşanan gelişmeleri de yakından takip etmekteyiz.

Küresel ölçekte düşündüğümüzde, Eylül ayında Oslo’da düzenlenecek Uluslararası Sauna Kongresi, sauna ülkelerinin çoğunu kapsıyor. Bu kongrede 30 ülkeden yaklaşık 600 katılımcı bekliyoruz. 2025 yılı sonu itibarıyla ISA, 22 farklı ülkeden üyeye sahip bir yapıya ulaşmış durumdadır.

Sauna sektöründe enerji verimliliği, sürdürülebilir malzeme kullanımı ve karbon ayak izinin azaltılması, tasarım ve üretim süreçlerinin merkezine yerleşmiş durumda. Buna paralel olarak dijital kontrol sistemleri, otomasyon ve akıllı ev entegrasyonları da kullanıcı deneyimini dönüştürüyor. ISA perspektifinden bakıldığında, sürdürülebilirlik ve dijitalleşme sauna tasarımı ve kullanım alışkanlıklarını nasıl etkiliyor? Küresel ölçekte öne çıkan teknik ve tasarımsal trendler nelerdir?

ISA, hem Avrupa Birliği hem de ABD’deki standartlaşma süreçlerinde aktif olarak yer almaktadır. Örneğin sobalara yönelik hazırlanan bazı standartlar, sürdürülebilirlik ve enerji tasarrufu gibi kritik konuları da kapsamaktadır. Bunun yanı sıra otomasyon, dijital kontrol sistemleri ve güneş enerjisi ile hidrojen gibi yeni enerji kaynaklarını barındıran yeni nesil ısıtma sistemlerinin geliştirilmesine de katkı sağlıyoruz. Bu gelişim süreci geçmişte yavaş seyretmiş olsa da özellikle odun yakıtlı sobalar ve bunların partikül emisyonlarına yönelik getirilen yeni ve daha katı standartlar, sektörün önde gelen üreticilerinin ticari geliştirme projelerine ivme kazandırmaktadır.

“Finlandiya’da Üç Milyondan Fazla Sauna Mevcut”

 

Finlandiya’da saunanın, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında değerlendirilmesi, bu geleneğin kültürel ve toplumsal önemini ortaya koyuyor. Geleneksel Fin saunası ile modern SPA ve wellness konseptleri arasında nasıl bir denge kuruluyor? ISA, bu iki yaklaşımın özgünlükten ödün vermeden birlikte gelişmesini nasıl destekliyor?

Finlandiya’da çok fazla büyük spa merkezi bulunmuyor. Çünkü bizim sauna kültürümüz daha çok ‘şahsi saunalar’ üzerine yoğunlaşmış durumda. Öyle ki, 5,5 milyon nüfuslu Finlandiya’da üç milyondan fazla sauna mevcut. Hâlâ mümkün olan her yerde odun ateşli sobalar ön planda. Hatta orijinal Fin duman saunaları bizim için en iyi seçenek olmaya devam ediyor. Ülkemizde yaklaşık 40.000 duman saunası var ve sürekli yenileri inşa ediliyor. Uluslararası Sauna Birliği olarak duman saunalarını destekliyoruz. Bu kapsamda, geleneksel Fin duman saunası üzerine yeni kitapların ve teknik talimatların yayınlanmasına katkı sağlıyor, üyelerimize bu kültürü tanıtmak için Finlandiya’nın Jämsä kentindeki ‘Duman Saunası Köyü’ne (Smoke Sauna Village) ziyaretler organize ediyoruz. Sauna kültürünün UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi’nde yer alması bizim için çok önemliydi ve bu önem gelecekte de artarak devam edecek.

 

“Kızılötesi Kabinler Sauna Değildir”

 

Sauna kullanımının dolaşım sistemi, kas-iskelet sağlığı, stres yönetimi ve genel iyilik hâli üzerindeki etkileri, bilimsel çalışmalarla giderek daha görünür hâle geliyor. Güncel akademik araştırmalar ışığında, saunanın fiziksel ve zihinsel sağlık üzerindeki etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz? ISA, bu alandaki bilimsel araştırmalar, veri üretimi ve akademik iş birliklerine nasıl katkı sağlıyor?

ISA’nın tüzüğüne göre görevlerinden biri de sauna ve sağlıkla ilgili bilimsel sonuçları toplamak ve bunları arşivlemektir. Bu kapsamda yayınlanmış kitapları, doktora tezlerini ve ISA tarafından üretilen veya yayınlanmasına katıldığı materyalleri de içerir. 1956 yılından bu yana düzenlenen tüm uluslararası sauna kongrelerinin materyalleri yayınlanmıştır. Bu materyaller sauna araştırmaları için büyük bir veri tabanıdır. ISA’nın üye olarak bazı önemli sauna araştırmacıları da bulunmaktadır ve iş birliğini desteklemektedir. Şu anda bu alandaki finansman oldukça kısıtlı.  Yine de uygun standartları karşılayan sauna laboratuvarlarına sahip üniversitelerin, bu alanda yeniden eski prestijli konumlarına döneceğini umuyoruz. Kızılötesi (Infrared) kabinlerin aslında birer sauna olmadığını anlamak büyük önem taşıyor.

Küresel pazarda Kuzey Amerika ve Avrupa olgun pazarlar olarak öne çıkarken, Asya ve Orta Doğu gibi bölgelerde sauna ve wellness yatırımlarının hızlandığını görüyoruz. ISA açısından bölgesel büyüme dinamikleri nasıl şekilleniyor? Önümüzdeki yıllarda hangi pazarlar stratejik öncelik taşıyor?

Uzak Doğu şu anda çok hızlı bir gelişim gösteriyor. Japonya, köklü bir suyla arınma kültürüne sahip ve bugün çok sayıda modern saunayı bu geleneğe entegre ediyor. Çin de benzer şekilde kadim yıkanma ritüellerini, hızla büyüyen spa ve sauna sektörüyle birleştiriyor. Güney Kore ve Singapur ise Therme Group’un büyük Spa yatırımları için seçtiği yeni merkezler; bu yatırımların bölgeye kesinlikle çok daha fazla şirketi çekeceği öngörülüyor. Avustralya da köklü bir banyo kültürüne sahip ve sauna kültürünü aktif bir şekilde geliştiriyor; oradaki yerel ISA üyemiz bu konuda harika işler çıkarıyor.

 

Sauna sektöründe doğru tasarım, doğru kurulum ve doğru kullanım; hem güvenlik hem de performans açısından kritik öneme sahip. ISA, üyelerine ve sektör profesyonellerine yönelik eğitim, rehber dokümanlar ve iyi uygulama standartları kapsamında ne tür çalışmalar yürütüyor? Kullanıcı bilinçlendirme konusunda nasıl bir yaklaşım benimsiyorsunuz?

Öncelikle, sauna konusunda dünya çapında ortak standartların bulunmadığını hatırlatmakta fayda var. ISA olarak standardizasyon çalışmalarına katılıyoruz. Ancak asıl işi nihayetinde sauna ekipman üreticileri yapıyor. Bazı ülkelerde talimatlar mevcutken, çoğu ülkede bulunmuyor. ISA olarak iyi bir saunanın nasıl kurulacağını anlatan bazı kitapların yayınlanmasını destekliyor. Ancak bazı yerel gereksinimlerin genel kuralları olumsuz yönde etkileyebileceğini unutmamalıyız. Örneğin sobaların kurulumuyla ilgili olarak, günümüzde güvenilir üreticiler iyi talimatlar yayınlıyor ancak bu talimatlar ne yazık ki her zaman uygulamaya geçmiyor.

“CEN ve UL Standartlarını Uyumlu Hale Getirmeyi Umuyoruz”

Standartlaşma, kalite ve güvenlik, uluslararası ölçekte sauna sektörünün gelişimi için temel başlıklar arasında yer alıyor. ISA’nın bugün üzerinde yoğunlaştığı standartlar, teknik rehberler ve etik ilkeler nelerdir? Kısa ve orta vadeli hedefleriniz arasında hangi konular ön plana çıkıyor?

Avrupa Birliği ve CEN ülkelerinde odun yakıtlı ve elektrikli sobalar için standartlar mevcuttur. Ayrıca küçük partikül emisyonu için de bir standart vardır. Tüm bunlar, ticari ürünler için zorunlu olan CE işaretinde gösterilmektedir. Bu, ürünlerin standartlara göre gerekli testlerden geçmesi anlamına gelir. ABD’de elektrikli sauna ısıtıcıları için UL standardı ve test laboratuvarlarında ürünlerin test edilmesi mevcuttur. ISA olarak, CEN ve UL standartlarını uyumlu hale getirmeyi ve böylece sadece tek bir testin gerekli olmasını umuyoruz ve bu projeye iki yıl önce başladık. Bu sürecin 2027 yılında tamamlanmasını umuyoruz. Etik ilkeler açısından, dünyanın farklı bölgelerinde çıplaklıkla ilgili bir durum söz konusudur. Bu durumun kolayca çözülemeyeceği anlaşılıyor.

Türkiye, güçlü Türk hamamı geleneğini, modern spa ve wellness yatırımlarıyla birleştiren önemli bir pazar konumunda. Hamam kültürü ile sauna kültürü arasında nasıl bir kültürel ve teknik etkileşim kurulabilir? Bu iki geleneğin birbirini beslemesi, küresel wellness anlayışına nasıl katkı sağlayabilir?

Hamam ve sauna farklı kültürlerdir ve teknik olarak çok az ortak noktaları vardır. Şahsen, Finlandiya’da en az bir tane Türk hamamının açılmasını bekliyordum ama bugüne kadar bu gerçekleşmedi. Belki bu röportaj vesilesiyle ülkenize turizm de dahil olmak üzere bazı ilgi alanları bulabilir ve en iyi hamamları ziyaret edebiliriz.

 

Ülkenizde sauna pazarı olduğunu görüyoruz ve bazı üreticilerin daha aktif hale gelmesini umuyoruz. Daha önce de belirttiğim gibi, 2009 yılında Ankara’da Finlandiya saunaları üzerine bir seminer ve sergi düzenlemiştik, ancak ülkeniz ile Finlandiya arasında ticari bir devam olmadı. Ocak ayındaki fuarınıza (Atrax –  Aquafun Show) bazı Fin şirketlerini davet edip ürünlerini sergilemelerini, belki de bir seminer düzenlemelerini sağlayabilirsiniz. Seyahat masrafları karşılanırsa, ISA olarak bu tür etkinliklere konuşmacı desteği sağlamaktan memnuniyet duyarız.

 

1956’dan bu yana düzenlenen Uluslararası Sauna Kongresi, sauna sektörünün bilimsel ve teknik referans noktalarından biri olarak kabul ediliyor. 2026’da Oslo’da gerçekleşecek ISC 2026, sürdürülebilirlik, enerji verimliliği, mimari, teknoloji ve araştırmayı aynı çerçevede ele almayı hedefliyor. ISC 2026; sauna araştırmaları, kültür, tarih, mimari ve teknolojiyi aynı çatı altında ele almayı hedefliyor. Bu çok disiplinli yapı içinde, teknik ve bilimsel içerik nasıl konumlanıyor? Kongrede öne çıkmasını beklediğiniz temel teknik başlıklar nelerdir?

19. Uluslararası Sauna Kongresi; temel olarak sauna ve sağlık, sürdürülebilirlik ve enerji tasarrufu konuları ile küresel ölçekteki sauna kültürlerine odaklanıyor. Dünyanın farklı bölgelerinden en güncel verileri sunmak üzere, alanındaki en yetkin konuşmacıları bir araya getirmeyi hedefliyoruz. Konuşmacı katılım taleplerinin sona ermesinin ardından ilk detaylı bilgileri paylaşacağız.

 

2025 yılını sauna sektörü açısından nasıl değerlendiriyorsunuz? 2026 yılına yönelik öncelikleriniz ve planladığınız yeni projeler hakkında neler paylaşabilirsiniz?

2025 yılı, sauna sektörü için çok güçlü bir büyüme yılı oldu. Aynı zamanda sauna alanında faaliyet gösteren şirketler arasında el değiştirmelerin ve mülkiyet yapısındaki değişimlerin yaşandığı bir yıl olarak kayıtlara geçti. Pazar araştırma raporları da bu eğilimi açıkça doğruluyor. 2026 yılının hem sauna üretimi hem de sauna turizmi açısından büyümenin devam edeceği bir yıl olmasını öngörüyoruz.