Su Güvenliğini Sağlayan Arıtım Kimyasallarının Tüm Ölçümleri 135 Yılı Aşkın Tecrübeye Sahip Lovibond Su Analiz Cihazları ile Yapılıyor…

 

Rank Lovibond Türkiye’nin yüzme ve SPA havuz işletmeleri ile paylaşmaya devam ettiği makale serisinin üçüncü bölümünde arıtım kimyasalları başlığı altında; Klor Gazı, Sodyum Hipklorit, Kalsiyum Hipoklorit, Klorlu İzosiyanüratlar, Di-Klor, Tri-Klor, Brom, Ozon, Aktif Oksijen, Biguanid, Bakır/Gümüş (İyonizasyon), Morötesi (UV), Algisit, pH kontrolü, Alkalinite, Kalsiyum Sertliği, Toplam Çözünmüş Katı Maddeler (TDS) konuları yer almaktadır.

 

Lovibond test cihazları ile yapılan su analizleri sayesinde dengeli bir havuz suyuna sahip olmanın yanı sıra havuz kullanıcılarına sağlıklı bir su, çevre için daha az kimyasal kirlilik ve işletmeler için büyük ekonomik fayda sağlanıyor.

Arıtım Kimyasalları;

Havuzlar ve SPA’larda kullanılan tüm dezenfektan kimyasalların özel olarak bu amaç için tasarlandığını ve (tuvalet gibi) normal ev temizleyicilerinin uygun OLMADIĞINI lütfen unutmayın.

Klor Gazı;

Sıvılaştırılmış klor gazı, klorlu dezenfeksiyonun en saf şeklidir. %100 serbest klor içerir. Klor gazı havuz suyu ile reaksiyona girdiğinde serbest klor ve hidroklorik asit ortaya çıkar. Bu işlem, suyun pH’ının pH 2 (yüksek oranda asidik) altına düşmesine neden olur ve pH değerini tekrar yükseltmek için sodyum karbonat (soda külü) veya sodyum hidroksit (kostik soda) formunda alkalinin sürekli ve otomatik olarak eklenmesini gerektirir.

Klor gazı, suyun doğal sertliğinin üretilen asitliği nötralize etmeye yardımcı olduğu sert su alanlarında kullanım için en uygun malzemedir. Klor gazı ASLA ev havuzlarında kullanılmamalıdır.

Sodyum Hipoklorit;

Sodyum hipoklorit, yüzme havuzu suyunda kullanılan dezenfektanlar arasında en çok tercih edilendir. Ev tipi çamaşır suyunun karakteristik kokusuna sahip olup, açık sarımsı bir sıvıdır. Ticari ürün, evsel üründen önemli ölçüde daha fazla olarak %10 ile 15 serbest klor içerir. Sodyum hipoklorit, klor gazının yüksek oranda kontrollü koşullar altında sodyum hidroksit çözeltisinden geçirilmesiyle hazırlanır. Kararlılığı iyileştirmek için reaksiyondan sonra fazla sodyum hidroksit kalır ve bu, çözeltinin çok yüksek bir pH’a (yaklaşık pH 12) sahip olduğu anlamına gelir.

 

Sodyum hipoklorit, karanlık ortam ve düşük sıcaklık gibi uygun depolama koşullarında bile oksijeni serbest bırakarak ve serbest klor içeriğini kaybederek yavaşça ayrışır. pH değeri her zaman yüksek kalır. Ayrışmayı geciktirmek için dengeleyici maddeler içeren bazı harmanlanmış çözeltiler kullanılabilir. Bunlar genelde %10’luk serbest klor gücüne daha yakındır ve daha kararlı olsalar da ısı, ışık vb. gibi nedenlerle yavaş yavaş bozulurlar. Depolamanın, genelde yaz aylarında, mümkün mertebe serin sıcaklıklarda, karanlık kaplarda ve bir ay ile sınırlandırılması önerilir.

Önemli Not;

Klor gazı üretimine neden olacağı için, asidi asla doğrudan sodyum hipoklorit çözeltisine eklemeyin.

 

DİKKAT: HER ZAMAN kimyasalları suya ekleyin. Şiddetli bir reaksiyon meydana gelebileceğinden bir kimyasala ASLA su eklemeyin.

 

pH ayarı için asit gereklidir. Ancak havuza kademeli olarak eklenmelidir. Hidroklorik asit (tuz ruhu) kullanımında, önce plastik bir kova veya sulama kabına havuz suyu eklenerek seyreltilmeli ve ardından yüzeye serpilmelidir. Sodyum hidrojen sülfat (kuru asit) kullanımında, plastik bir kova veya havuz suyu sulama kabı içerisinde çözülerek farklı yerlerde havuza dökülmelidir. Alternatif olarak sodyum hipoklorit, havuz suyunda yüksek seviyede (genellikle 3.000 ila 4.000 mg/l) sodyum klorür (sofra tuzu) seviyesi korunarak ve bir kısmını veya tamamını bir elektrolizörden geçirerek yerinde üretilebilir. Bunun yerine doğal deniz suyu da kullanılabilir. Sistem büyük havuzlar için uygun değildir. Ancak elektrolitik üretim sistemi şartlardaki dalgalanmaları karşılayabildiği ve önerilen serbest klor kalıntısını muhafaza edebildiği sürece düşük kapasiteli küçük havuzlar için uygun olabilir.

Havuz suyunda sodyum hipoklorit mekanizması aşağıdaki gibidir:

 

SODYUM    + HİPOKLORİT	SU                              (Hipokloröz) Asit (Serbest Klor)	+	Sodyum Hidroksit
NaOCl        +	H2O                        (HOCl	+	NaOH

 

Üretilen hipokloröz asit oranı, tersine çevrilebilir bir reaksiyona bağlı olduğundan havuz suyunun pH değerine de bağlıdır. Bu nedenle:

Artan pH

HOCl                                                  H+                      +             OCl-

Azalan pH

 

Hipokloröz	Hidrojen	Hipoklorit
Asit	İyon	İyon

 

pH arttıkça, reaksiyon ürünleri oluşurken, daha düşük pH değerlerinde aktif HOCl baskın hale gelir:

 

pH	% HOCl	% OCl–
5,0	100	0
6,0	96	4
7,0	75	25
7,2	66	34
7,5	49	51
7,8	33	67
8,0	23	77

 

HOCl, dezenfektanın aktif formu olduğundan ve OCl-iyonunun dezenfekte etme yeteneği neredeyse hiç olmadığından, pH 5.0 değerine sahip bir havuzu işletmek uygun olacaktır. Bu asidik bir durum olduğundan ve havuz tesisi ve yüzen kişiler için tatmin edici olmadığından malesef bu durum mümkün değildir. Dezenfektanın yaklaşık %50’si HOCl olarak mevcut olduğunda en uygun koşullar pH 7,2 ile 7,5 arasındadır. Bu değerlerde, havuz suyu yüzen kişiler için rahattır ve havuz çevresi, bağlantı elemanları ve ekipmanları için aşındırıcı değildir. HOCl, “serbest klor” olarak değerlendirilir. Ancak bunun için tüm kolorimetrik analiz yöntemleri, hipokloröz asit HOCl ve hipoklorit iyon OCl- toplamını ölçer.

Kalsiyum Hipoklorit;

Kalsiyum hipoklorit (cal hypo), sodyum hipoklorite kararlı bir alternatiftir. Ticari olarak granül veya tablet formda temin edilebilir, genellikle %65 serbest klor içerir. Bu değer sodyum hipokloritten önemli ölçüde daha fazladır. Cal hypo normalde elle dozlanmaz, suda çözülür ve otomatik olarak havuz devri daim sistemine pompalanır. Tabletler, havuz suyunun aktığı bir besleme sistemine yerleştirilir veya ev tipi havuzlarda olduğu gibi su sıyırma sepetlerine yerleştirilir. Cal hypo’nun düzenli kullanımı, yumuşak su alanlarında faydalı olan sudaki kalsiyum seviyelerini artıracaktır. Bu alanlardaki beton havuzlar, ‘kalsiyum ihtiyacı’ olması ve bunu karşılamak için kalsiyum kaynağı arayışında olmaları nedeniyle, genelde döşemelerin arasında ve bazen de arkasında harç kaybı görülür.

 

Cal hypo hem dezenfeksiyon sağlaması hem de suyun kalsiyum ihtiyacını karşılamaya yardımcı olması nedeniyle bu durumlarda iki kat faydalıdır. Cal hypo kullanımının devam ettiği sert su alanlarında harç kaybı olası değildir, ancak havuzun kenarlarında kireç birikmesi riski ve filtrenin kireçlenmesi mümkün olabilir. Suyun dengelenmesi bu durumda büyük önem taşır. Cal hypo, pH 11 ile 12 değeriyle alkalindir, bu nedenle havuzda pH düzeltmesi için asit gereklidir.

Klorlu İzosiyanüratlar (Dengeli Klor);

Siyanürik asidin açık mekân havuzlarında dengeleyici olarak kullanılması ve güneşten gelen morötesi ışınlarının etkisiyle klor kaybını azaltması nedeniyle dünya çapında kullanılan klor ve siyanürik asit bileşikleridir.

 

İki bileşik mevcuttur – sodyum dikloroizosiyanürat “Di-Klor” ve trikloroizosiyanürik asit “Tri-Klor”.

Di-Klor;

%60 kadar serbest klor içeren bir granül malzemedir. Havuza doğrudan uygulama için ideal özelliklere sahip yüksek oranda çözünür bir bileşiktir. Ek olarak neredeyse nötr pH değerine sahip olması nedeniyle havuz suyunun pH’ı üzerinde bir etkisi olmaz. Di-Klor, suda çözündüğünde hipokloröz asit (serbest klor) ve siyanürik asit ortaya çıkarır ve klor kilidi durumu ortaya çıkana kadar konsantrasyonunun havuz suyunda birikme eğiliminde olduğu için serbest klorun yanı sıra siyanürik asidi de izlemek önemlidir.

Tri-Klor;

Yaklaşık %90 oranında serbest klor içerir ve normalde büyük tabletler şeklinde tedarik edilir. Özellikle çözünür değildir. Bu nedenle sürekli akışlı aşındırıcı besleyiciler, şamandıralar veya sıyırma sepeti uygulamalarında ideal bir araçtır. Düşük pH’a sahiptir (yaklaşık pH 3), sodyum karbonat (soda külü) gibi pH’ı yükselten kimyasallarla pH ayarlaması gerektirebilir. Çözelti içinde diklora benzer şekilde hipokloröz asit ve siyanürik asit üretir ve aynı potansiyel problem siyanürik asit oluşumunda da geçerlidir. Genel olarak, Di-Klor ve Tri-Klor ile, artan siyanürik asit konsantrasyonları ile bakteri öldürme hızında bir azalma meydana geleceğinden,serbest klor kalıntıları, normal hipokloritlerden daha yüksekte tutulmalıdır. Önerilen seviye, tabloda belirtilen siyanürik asit içeriğine bağlıdır:

 

Siyanürik asit mg / l	Minimum serbest klor mg/l
25	1,5
50	2,0
100	2,5
200	3,0

 

Brom;

Brom her zaman klora benzer özelliklere sahip bir dezenfektan olarak kabul edilmiştir. Ancak yüzme havuzu suyu arıtımında benzersiz üstün özellikleri vardır. Klor ile arıtılmış suda, genellikle göz tahrişine ve bazı durumlarda ise rahatsız edici kokulara neden olan yan ürünler oluşur. Bunlar, kloramin adı verilen klor bileşikleridir. Brom ile arıtım yapılan havuzlarda, bromamin adı verilen brom bileşikleri oluşmasına rağmen, göz tahrişi neredeyse hiç görülmez. Çünkü bromaminler, kloraminlerin aksine, aktiviteleri hemen hemen serbest klor veya serbest broma eşit olan iyi dezenfektanlardır.

 

Ayrıca, elementel brom kullanımı, çok aşındırıcı olan ve keskin koku yayan ağır kırmızı bir sıvı olduğundan çok nadirdir. Bu nedenle kullanımı çok özel önlemler gerektirir ve havuz suyu arıtımında kullanılması genellikle uygun değildir. Dünya çapında çok tercih edilen olan güvenli bir alternatif ise, hem brom hem de klor molekülü içeren organik bir bileşiktir. Bu bileşiğe, 1-bromo-3-kloro- 5,5- dimetilhidantoin (BCDMH ) adı verilir.Genellikle tablet şeklinde tedarik edilir ve % 61 serbest brom ve % 27 serbest klor içerir. BCDMH, hem serbest bromu (hipobromöz asit) hem de serbest kloru (hipokloröz asit) serbest hale getirmek için suda çözünür. Serbest klor bir dezenfektan olmasına rağmen, BCDMH ile arıtım yapılan bir havuzdaki birincil dezenfektan hipobromöz asittir. Bakterileri öldürür ve organik maddeyi okside ederken “kullanılmış brom” suda bromür iyonu şeklinde kalır. Mevcut hipokloröz asit, bu “kullanılmış bromu” tekrar hipobromöz asite dönüştürür ve böylece proses devam eder. Sonuç olarak, BCDMH ile arıtım yapılan bir havuzdaki aktif dezenfektan her zaman hipobromöz asittir.

 

BCDMH, “soğuk ve kuru” dışında herhangi bir özel saklama koşulu gerektirmez ve bu tavsiyeye uyulursa çok kararlı bir bileşiktir olarak kullanılabilir. BCDMH kullanımının olası bir olumsuz yönü, yüzen kişilerin küçük bir kısmında kaşıntıya neden olması ve ardından bu kimyasalla arıtılmış suya 12 saat maruz kaldıktan sonra gözle görülür bir döküntü olmasıdır. Buradaki sorun, çocuklarda nadir görülmekle birlikte 50 yaş ve üzerindeki kişilerde daha yaygın olarak görülmez.

 

Yazı serimizin sonuna gelirken sizlere yüzme ve spa havuzlarında su güvenliğinin devamlılığını  sağlamak için gerekli koşulları paylaştık. Gelecek sayıda, giriş kısmında belirtilen diğer konu başlıklarını açıklamaya devam edeceğiz.

Bilimden ve teknolojiden ödün vermeyen Lovibond, her zaman olduğu gibi insan sağlığına verdiği önemi ve çevreyi korumaya yönelik geliştirdiği teknolojileri ile çevreci ürünlerini Türkiye genelinde Rank Teknoloji iş birliği ile tüm kullanıcılarına sunmaya devam ediyor.

Rank Lovibond Türkiye